O krvi

  • Šta je krv?

    Krv je kompleksno tečno tkivo koje predstavlja suspenziju različitih vrsta ćelija u složenom vodenom rastvoru – krvnoj plazmi.

    • Krv povezuje i usklađuje funkcije različitih ćelija, tkiva i organa i tako doprinosi održavanju relativne stalnosti unutrašnje sredine organizma.
    • Osnovna funkcija krvi je snadbijevanje tkiva kiseonikom i hranljivim materijama, kao i odstranjenje ugljen-dioksida i svih metabiličkih produkata .
    • Brojne su uloge krvi u organizmu : transportna, respiratorna, nutritivna,regulatorna,ekskretorna i detoksaciona,odbrambena, hemostazna,homeostazna….
    • Krv čini oko 7% tjelesne težine. Organizam odraslog čovjeka sadrži 4,5-5,5 l krvi. Volumen krvi muškaraca je aproksimativno 70 ml/kg , a žena 66 ml/kg.
  • Šta je krvna grupa?
    • Krvne grupe su nasledne biološke karakteristike koje su kod zdravih ljudi nepromjenjive tokom života.
    • Svakoj doniranoj jedinici krvi se određuje krvna grupa u ABO i Rh sistemu, kao i prisustvo iregularnih eritrocitnih antitijela.
    • Određivanje АBO i RhD krvne grupe je osnovni preduslov za bezbjednu primjenu krvi i komponenata krvi.
    • Osobe О RhD-se smatraju opštim davaocima, a osobe AB RhD+ su opšti primaoci.
  • Koje krvne grupe postoje i koja je njihova rasprostranjenost?
    • Do sada je ustanovljeno preko 600 eritrocitnih antigena koji su svrstani u 36 krvnogrupnih sistema,među kojima je klinički najznačajniji  krvnogrupni sisitem ABO.
    • U ABO sistemu postoje 4 krvne grupe (А, B, АB i О).  Učetalost krvnih grupa varira u okviru određenih populacija, pa je tako u bijeloj populaciji najzastupljenija  krvna grupa О. U našoj populaciji najzastupljenija je krvna grupa А.
    • Sledeći po značaju je krvno grupni sistem  Rh u okviru koga je opisano 54 antigena. Najznačajniji antigen Rh sistema je D antigen, pa se tako osobe u zavisnosti od toga da li je ovaj antigen prisutan na eritrocitima ili ne, dijele na RhD+ i RhD-.
    • U našoj populaciji 85% osoba su RhD+, а 15% RhD
  • Šta su krvne komponente?

    Jedinica cijele krvi sadrži krvnu plazmu i ćelijske elemente. Cilj pravilnog liječenja pacijenata krvnim produktima je da  se nadoknadi samo onaj dio krvi koji mu nedostaje tzv. usmerena hemoterapija.

    Postupkom centrifugiranja u zatvorenom, sterilnom sistemu kesa za krv  raslojavaju se sastavni elementi i pretakanjem izdvajaju plazma i ćelijski elementi -krvne komponente.

    Iz jedne jedinice cijele krvi najčešće izdvajamo 4 vrste krvnih komponenata:

    • koncentrat eritrocita
    • koncentrat trombocita
    • zamrznutu sviježu plazmu iz koje možemo izdvojiti i krioprecipitat.

    Postoje i posebni oblici krvnih komponenata koji se procesiraju shodno kliničkim indikacijama, a to su: oprani eritrociti, deleukocitovani eritrociti, male doze eritrocita za dječiji uzrast…

  • Kako i koliko se dugo mogu čuvati krvne komponente?

    Krvne komponente se čuvaju na temperaturi i u uslovima koji su optimalni za funkcionalnu aktivnost sastojaka krvnih komponenata.

    Rok trajanja krvnih komponenata zavisi i od vrste ćelija, temperaturnih uslova skladištenja, dodatnih rastvora.

    Dužina skladištenja krvnih komponenata je različita:

    • koncentrat eritrocita: u frižiderima na temperaturi od 4oC +/-2oC 28, 35 ili 42 dana, zavisno od rastvora koji se nalazi unutar sistema kesa
    • koncentrat trombocita: u inkubatorima sa mješalicom na temperaturi od 22oC do 5dana
    • zamrznuta svježa plazma : u zamrzivačima na temperaturi nižoj od -30oC do 3 godine.

    Kada je riječ o koncentratu eritrocita i trombocita, imajući u vidu njihov kratak rok trajanja vrlo često nismo u mogućnosti da obezbjedimo zalihe tih komponenata, te je od izuzetnog značaja ravnomerno i svakodnevno dolaženje davaoca krvi u našu ustanovu.

  • Gdje krv nastaje ?
    • Krvne ćelije se nerprestano stvaraju u koštanoj srži zdravog ljudskog organizma .
    • Tokom cijelog života , svaki organizam sam proizvodi dovoljne količine svih sastavnih dijelova krvi. ( Npr. 12×107 Eritrocita/kg/h )
  • Koji je sastav krvi?
    • Krv se sastoji od uobličenih ćelijskih elemenata ( 45 % ) i tečnog dijela koji se naziva krvna plazma ( 55% ) , te predstavlja dvofazni sistem koji cirkuliše u zatvorenom vaskularnom sistemu.
    • Krvna plazma je tečnio dio krvi koji se sastoji od vode , mineralnih materija , masti , ugljenih hidrata i više od 300 različitih vrsta bjelančevina koje prezumaju različite uloge krvi. Prosječni volumen krve plazme je oko 40 ml/kg.
    • Krvne ćelije su eritrociti ( crvene krvne ćelije ) , leukociti ( bijele krvne ćelije) i trombociti ( krne pločice ).
    • U jednoj kapi krvi se nalzi :

    – 15 miliona trombocita

    – 400 hiljada leukocita

    – do 250 miliona eritrocita.

    • Eritrociti su najbrojnije krvne ćelije . Životni vijek im je oko 120 dana i za to vrijeme oko 200.000 puta prođu krvotokom.
    • Crvena boja eritrocita potiče od crvenog krvnog pigmenta, hemoglobina koji je najvžniji dio eritrocita jer prenosi kiseonik i ugljen dioksid u organizmu.
    • Hematokrit je postotak eritrocita na jedinicu volumena krvi , odnosno zapreminski odnos uobličenih ćelijskih elemenata krvi prema plazmi.
    • Leukociti su vrsta krvnih ćelija čija je najvažnija uloga u odbrani organizma od najrazličitijih infekcija. Vrste leukocita su : granulociti, limfociti , monociti , eozinofili . Životni vijek im je najkraći.
    • Trombociti ( krvne pločice ) učestvuju u složenom procesu zgrušavanja (koagulacije ) krvi. U cirkulaciji se zadržavaju oko 9-11 dana.